નાદાર બનેલા પાકિસ્તાનની હાલત ખરાબ છે, અને તેને IMF અને અન્ય મિત્ર દેશો તરફથી મળતી આર્થિક મદદ પણ તેને કટોકટીમાંથી બહાર કાઢવામાં સક્ષમ નથી. સ્થિતિ એટલી ખરાબ થઈ ગઈ છે કે શહેબાઝ શરીફ સરકારને પાકિસ્તાનની રાષ્ટ્રીય એરલાઈન પીઆઈએ (પાકિસ્તાન ઈન્ટરનેશનલ એરલાઈન્સ) વેચવી પડી. આ ડીલ 135 અબજ પાકિસ્તાની રૂપિયામાં નક્કી કરવામાં આવી હતી. મંગળવારે, પાકિસ્તાને સ્થાનિક રોકાણ કંપનીની આગેવાની હેઠળના કન્સોર્ટિયમને પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સ વેચીને તેની રાષ્ટ્રીય ધ્વજવાહક કંપનીના ખાનગીકરણની પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી. પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સ (PIA) ના ખાનગીકરણનો સમારોહ ઇસ્લામાબાદમાં યોજાયો હતો, જ્યાં લકી સિમેન્ટ, ખાનગી એરલાઇન એરબ્લ્યુ અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફર્મ આરિફ હબીબ સહિત ત્રણેય પૂર્વ-લાયકાત ધરાવતા પક્ષોએ પારદર્શક બૉક્સમાં તેમની સીલબંધ બિડ સબમિટ કરી હતી. બીજા તબક્કામાં જ્યારે બિડ ખોલવામાં આવી ત્યારે આરિફ હબીબ સૌથી વધુ બોલી લગાવનાર તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા.
આરીફ હબીબે PIA ખરીદ્યું
બિડ ખોલવામાં આવ્યા પછી, પાકિસ્તાન સરકારે જાહેરાત કરી કે ખોટમાં ચાલી રહેલી પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સની સંદર્ભ કિંમત રૂ. 100 અબજ નક્કી કરવામાં આવી છે. નિયમો અનુસાર, બે સૌથી વધુ બોલી લગાવનારને પ્રાથમિક હરાજીની પ્રક્રિયામાં સ્પર્ધા કરવાની તક આપવામાં આવી હતી. આરિફ હબીબ અને લકી સિમેન્ટ બંનેએ એરલાઇનને જીતવા માટે સખત સંઘર્ષ કર્યો, અને તેમની બિડ વધારવાનું ચાલુ રાખ્યું. જ્યારે આરીફ હબીબ ગ્રુપે રૂ. 135 બિલિયનની ઓફર કરી ત્યારે લકી સિમેન્ટના સભ્યએ તેમને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા.
શું હતી શાહબાઝ સરકારની યોજના?
અહેવાલો અનુસાર, સરકાર PIAમાં 75% હિસ્સો ઓફર કરતી હતી, પરંતુ સફળ બિડર પાસે હવે બાકીનો 25% હિસ્સો ખરીદવા માટે 90 દિવસનો સમય હશે. નિયમો મુજબ, પીઆઈએમાં પ્રારંભિક 75 ટકા હિસ્સાના વેચાણમાંથી મળેલી આવકમાંથી 92.5 ટકા એરલાઇનમાં ફરીથી રોકાણ કરવામાં આવશે, જ્યારે બાકીના 7.5 ટકા સરકારને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે. આ સિવાય રોકાણકારોએ આગામી પાંચ વર્ષમાં 80 અબજ રૂપિયાનું રોકાણ કરવું પડશે.
બિડિંગ પ્રક્રિયાનું જીવંત પ્રસારણ
પાકિસ્તાન એરલાઇન્સના વેચાણ દરમિયાન પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે, સરકારે સમગ્ર બિડિંગ પ્રક્રિયાનું સ્થાનિક ટેલિવિઝન પર જીવંત પ્રસારણ કર્યું. આ હરાજી એરલાઇનને વેચવાનો બીજો પ્રયાસ હતો. સરકારે ગયા વર્ષે પણ આવો જ પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ યોગ્ય ઑફર્સના અભાવે તેને મોકૂફ રાખવામાં આવ્યો હતો. વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફે ફેડરલ કેબિનેટની બેઠક દરમિયાન PIAના ખાનગીકરણમાં તેમની ભૂમિકા બદલ સરકારી અધિકારીઓ અને ખાનગીકરણ પંચનો આભાર માન્યો હતો.
PIA નો ઉદય અને પતન
પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફે અગાઉ કહ્યું હતું કે પીઆઈએ સોદો પાકિસ્તાનના ઈતિહાસમાં સૌથી મોટો સોદો હશે. નોંધનીય છે કે પાકિસ્તાન ઇન્ટરનેશનલ એરલાઇન્સ એક સમયે વિશ્વની અગ્રણી એરલાઇન્સમાંની એક હતી, પરંતુ વર્ષોના ગેરવહીવટને કારણે તેની સેવાઓ અને પ્રતિષ્ઠા બંનેને બગાડવામાં આવી હતી, આખરે સરકાર પાસે તેને વેચવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નહોતો.
