તમે ઘણી વાર ભારતીય રસ્તાઓ પર સફેદ અને પીળી પટ્ટીઓ જોઈ હશે, પરંતુ શું તમે ક્યારેય હાઈવેની વચ્ચે લાલ રંગની ચળકતી પટ્ટીઓ જોઈ છે? આ દિવસોમાં, મુસાફરો મધ્ય પ્રદેશમાં જબલપુર-ભોપાલ હાઈવે (NH-45) પર એક અનોખો નજારો જોઈ રહ્યા છે. દેશમાં સૌપ્રથમવાર નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (NHAI) એ એક એવો રોડ બનાવ્યો છે જે માત્ર અનોખો જ નથી દેખાતો પણ તે ખૂબ જ ઉમદા અને વૈજ્ઞાનિક હેતુ ધરાવે છે.
જબલપુર-ભોપાલ હાઈવેનો મોટો ભાગ વીરાંગના દુર્ગાવતી ટાઈગર રિઝર્વના ગાઢ જંગલોમાંથી પસાર થાય છે. આ હાઈ-રિસ્ક કોરિડોરમાં, જંગલી પ્રાણીઓ વારંવાર રોડ ક્રોસ કરતી વખતે ઝડપી વાહનો દ્વારા અથડાતા હતા. આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે, NHAI એ તેજસ્વી લાલ ટેબલ-ટોપ માર્કિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો છે. ભારતમાં આ પ્રકારનો આ પહેલો પ્રોજેક્ટ છે જેમાં રોડની સપાટી પર ખાસ લાલ પટ્ટાઓ લગાવવામાં આવી છે.
આ ટેકનોલોજી કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ માત્ર રંગોની રમત નથી, પરંતુ તેની પાછળનું મનોવિજ્ઞાન ડ્રાઇવરોને સજાગ કરવાની છે. જેમ જેમ કોઈ વાહન આ લાલ પટ્ટાઓ પરથી પસાર થાય છે, ત્યારે ટાયર અને રસ્તા વચ્ચેનું ઘર્ષણ એક લાક્ષણિક કંપન અને અવાજ ઉત્પન્ન કરે છે. આ કારણે ડ્રાઈવરનું મગજ તરત જ એક્ટિવ થઈ જાય છે, જેના કારણે તે વિચાર્યા વગર બ્રેક લગાવે છે. તે જ સમયે, લાલ લાઈટને જોખમનો સંકેત માનવામાં આવે છે, જે ડ્રાઈવરને દૂરથી ચેતવણી આપે છે કે તેઓ સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં જઈ રહ્યા છે.
રાત્રિના અંધારામાં ‘સેફ્ટી શિલ્ડ’ બનાવવામાં આવશે
હાઇવે પર મોટાભાગના અકસ્માતો રાત્રિના સમયે થાય છે જ્યારે દૃશ્યતા ઓછી હોય છે. ગાઢ જંગલો વચ્ચે જંગલી પ્રાણીઓ અચાનક રસ્તા પર આવી શકે છે. આ લાલ ટેબલ-ટોપ ચિહ્નો રાત્રે હેડલાઇટના પ્રકાશમાં ઝળકે છે, જે ડ્રાઇવરોને અગાઉથી ચેતવણી આપે છે કે આગળ પ્રાણી ક્રોસિંગ ઝોન છે. આનાથી વાહનની ઝડપ ઓછી થાય છે અને પ્રાણીઓને રસ્તો ક્રોસ કરવા માટે સલામત સમય મળે છે.
વન્યજીવ અને મનુષ્ય બંનેને લાભ
NHAI ની આ પહેલ ઇકો-ફ્રેન્ડલી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તરફ એક મોટું પગલું છે. આનાથી વાઘ, દીપડા અને હરણ જેવા દુર્લભ વન્યજીવોનું તો રક્ષણ થશે જ, પરંતુ પ્રાણીઓ સાથે અથડાવાને કારણે થતા માર્ગ અકસ્માતોમાં માનવ જીવન પણ બચશે.
