ચીને તેના નવા, અત્યાધુનિક સ્ટીલ્થ ડ્રોન, GJ-11નો તાજેતરનો વીડિયો જાહેર કરીને વિશ્વભરમાં હલચલ મચાવી છે. પીપલ્સ લિબરેશન આર્મી એરફોર્સ (પીએલએએફ) દ્વારા શેર કરવામાં આવેલ વિડિયોમાં તે ચીનના જે-20 સ્ટીલ્થ ફાઈટર અને જે-16ડી ઈલેક્ટ્રોનિક એટેક જેટની સાથે ઉડતું જોવા મળે છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતો આને ચીનની નવી સૈન્ય નીતિમાં ક્રાંતિકારી પગલું ગણાવી રહ્યા છે.
ચીનનું GJ-11, જેને રહસ્યમય ડ્રેગન અથવા ફૅન્ટેસી ડ્રેગન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક અદ્યતન માનવરહિત લડાયક હવાઈ વાહન (UCAV) છે. તે દુશ્મનના પ્રદેશમાં ઘૂસણખોરી કરવા, અપ્રગટ મિશન હાથ ધરવા, જાસૂસી અને ચોકસાઈપૂર્વક હુમલા કરવામાં સક્ષમ છે. આ ડ્રોનની ઉડાન પરંપરાગત ફાઇટર એરક્રાફ્ટથી આગળ માનવરહિત સ્ટીલ્થ સ્ક્વોડ્રન વિકસાવવામાં ચીનની ઝડપી પ્રગતિ દર્શાવે છે.
ડિઝાઇન અને ક્ષમતાઓ
GJ-11નો આકાર બેટ જેવો છે. તેની ડિઝાઇનમાં રડાર ઇવેઝન ટેક્નોલોજી, હાઇ-સ્પીડ ફ્લાઇટ અને લોંગ રેન્જ એટેક સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ ડ્રોનની ક્ષમતા અમેરિકન એફ-35 જેટ કરતા વધુ એડવાન્સ છે. તેની વિશિષ્ટ વિશેષતા એ છે કે તે માત્ર હુમલા જ નથી કરી શકતું પરંતુ ઈલેક્ટ્રોનિક યુદ્ધમાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
J-20 અને મશીન-માનવ ઓપરેશનનો નવો પ્રયોગ
ચીનની નવી સૈન્ય વ્યૂહરચના હેઠળ, J-20 ફાઇટર એરક્રાફ્ટ અને GJ-11 ડ્રોન એકસાથે મિશન પર કામ કરશે. J-20નું બે-સીટર વર્ઝન આ ડ્રોન્સને રિમોટલી કંટ્રોલ કરશે, જેનાથી માણસો અને મશીનો વચ્ચે સંકલન થશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ વીડિયો ઓપરેશનલ સર્વિસમાં આ ડ્રોનની એન્ટ્રીનો સંકેત આપે છે.
GJ-11 ભારતીય સરહદ પાસે એક્ટીવ
યુએસ ડિફેન્સ એનાલિસિસ વેબસાઈટ ધ વોર ઝોન અનુસાર, ત્રણ જીજે-11 ડ્રોન ચીનના તિબેટ ક્ષેત્રમાં શિગાત્સે એરબેઝ પર જોવા મળ્યા છે. આ બેઝ ભારત-ચીન બોર્ડરથી થોડે દૂર સ્થિત છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ચીન આ ડ્રોન્સનો ઉપયોગ સરહદની દેખરેખ અને સંભવિત હવાઈ કાર્યવાહીની તૈયારી માટે કરી રહ્યું છે. તેનાથી ભારત માટે એક નવો સુરક્ષા ખતરો ઉભો થઈ શકે છે.
GJ-11 ની 2013 થી અત્યાર સુધીની મુસાફરી
GJ-11નો પ્રથમ પ્રોટોટાઇપ 2013માં બનાવવામાં આવ્યો હતો. છ વર્ષ પછી, તેના અદ્યતન મોડલનું 2019 બેઇજિંગ મિલિટરી પરેડમાં અનાવરણ કરવામાં આવ્યું હતું. નવા સંસ્કરણમાં પાછળની ડિઝાઇન અને એક્ઝોસ્ટ સિસ્ટમ છે જે રડાર સિગ્નલોને સંપૂર્ણપણે છુપાવે છે, જે ડ્રોનને દુશ્મનના દર્શન માટે લગભગ અદ્રશ્ય બનાવે છે.
નેવલ વર્ઝનની તૈયારી
અહેવાલો અનુસાર, ચીન હવે GJ-11નું નેવલ વર્ઝન વિકસાવી રહ્યું છે, જે એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સથી ટેક ઓફ કરવામાં સક્ષમ હશે. જો આવું થાય તો ચીનની નૌકા શક્તિ નોંધપાત્ર રીતે વધી શકે છે અને આ ડ્રોનનો ઉપયોગ દરિયાઈ સરહદો પર દેખરેખ અને હુમલા બંને માટે થઈ શકે છે.
યુએસ પ્રતિભાવ અને પ્રતિ-વ્યૂહરચના
યુએસ તેના નેક્સ્ટ જનરેશનના સ્ટીલ્થ ડ્રોન પ્રોજેક્ટ્સને ગુપ્ત રાખે છે, પરંતુ નિષ્ણાતો માને છે કે GJ-11ની ક્ષમતાઓએ યુએસ સંરક્ષણ એજન્સીઓને એલર્ટ પર મૂકી દીધી છે. અમેરિકા હવે ભવિષ્યના હવાઈ યુદ્ધમાં સંતુલન જાળવવા માટે સમાન શ્રેણીની ઉચ્ચ તકનીકી UCAV સિસ્ટમ્સ પર કામને વેગ આપી રહ્યું છે.
