મુંબઈ, 26 ફેબ્રુઆરી (NEWS4). રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર વિજેતા ફિલ્મ નિર્દેશક પ્રકાશ ઝા આજે ભારતીય સિનેમામાં એક મોટું નામ છે. તેઓ તેમના મનોરંજક તેમજ સામાજિક અને રાજકીય મુદ્દાઓ પરની ગંભીર ફિલ્મો માટે જાણીતા છે જે સમાજને પ્રતિબિંબિત કરે છે, પરંતુ બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે આજે આપણે જે પ્રકાશ ઝાને એક સફળ દિગ્દર્શક તરીકે ઓળખીએ છીએ તેઓ એક સમયે બ્રશ અને રંગોની દુનિયામાં તેમનું ભવિષ્ય જોઈ રહ્યા હતા. તેમનું સપનું કેમેરો નહીં, પણ કેનવાસ હતું. આ સપનું તેને દિલ્હીથી મુંબઈ લઈ આવ્યું અને ત્યાંથી તેના જીવનમાં નવો વળાંક આવ્યો.
પ્રકાશ ઝાનો જન્મ 27 ફેબ્રુઆરી 1952ના રોજ બિહારના પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લામાં થયો હતો. તેમનું બાળપણ ગામડાના વાતાવરણમાં વીત્યું હતું. તે અભ્યાસમાં ખૂબ જ સારો હતો અને તેણે વધુ અભ્યાસ માટે દિલ્હી યુનિવર્સિટી કોલેજમાં એડમિશન લીધું હતું. ત્યાં તેમણે B.Sc કર્યું, પરંતુ તેમનો ઝુકાવ આર્ટ તરફ હતો. તે ચિત્રકાર બનવા માંગતો હતો. આ જ કારણ હતું કે તેણે અભ્યાસ અધવચ્ચે જ છોડી દીધો અને મુંબઈ જવાનું નક્કી કર્યું.
મુંબઈ પહોંચ્યા પછી, તેમણે પેઇન્ટિંગ શીખ્યા અને એક કલાકાર તરીકે પોતાની ઓળખ બનાવવા માગતા હતા. આ દરમિયાન તેને ફિલ્મ ‘ધર્મ’નું શૂટિંગ જોવાનો મોકો મળ્યો. તે શૂટિંગના વાતાવરણ, કેમેરાની મૂવમેન્ટ અને કલાકારોના કામથી ખૂબ જ પ્રભાવિત થયો હતો. તે સમયે તેણે નક્કી કર્યું કે તે ફિલ્મો બનાવતા શીખશે. આ પછી તેણે ફિલ્મ એન્ડ ટેલિવિઝન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઈન્ડિયા, પૂણેમાં એડમિશન લીધું. તેમ છતાં તેનો અભ્યાસ પૂરો થઈ શક્યો ન હતો, પરંતુ તેણે જે શીખ્યું તે ભવિષ્યમાં તેના માટે ઉપયોગી હતું.
સંઘર્ષનો સમય તેના માટે સરળ ન હતો. માત્ર 300 રૂપિયા લઈને તે ઘરથી નીકળ્યો. પૈસાના અભાવે તેને ઘણી વખત ભૂખ્યા રહેવું પડ્યું અને ફૂટપાથ પર સૂવું પડ્યું, પરંતુ તેણે હિંમત હારી નહીં. ધીમે ધીમે તેણે ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મો બનાવવાનું શરૂ કર્યું. તેમની ડોક્યુમેન્ટ્રી ‘ફેસ આફ્ટર ધ સ્ટોર્મ’ને નેશનલ ફિલ્મ એવોર્ડ મળ્યો અને અહીંથી જ તેમને ઓળખ મળવાની શરૂઆત થઈ.
ફિલ્મોની વાત કરીએ તો તેણે 1984માં ‘હિપ હિપ હુરે’થી દિગ્દર્શક તરીકેની શરૂઆત કરી હતી. આ પછી ‘દામુલ’એ તેમને મોટી ઓળખ આપી હતી. આ ફિલ્મ બોન્ડેડ લેબર પર આધારિત હતી અને તેને નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો હતો. બાદમાં, તેમણે ‘ગંગાજલ’, ‘અફરન’, ‘રાજનીતિ’ અને ‘સત્યાગ્રહ’ જેવી પ્રખ્યાત ફિલ્મો બનાવી. તેમની ફિલ્મોમાં રાજકારણ, ભ્રષ્ટાચાર અને સમાજનું સત્ય સ્પષ્ટપણે દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.
અંગત જીવનની વાત કરીએ તો, તેણે 1985 માં અભિનેત્રી દીપ્તિ નવલ સાથે લગ્ન કર્યા. બંનેએ એક પુત્રીને દત્તક લીધી, જેનું નામ દિશા છે. જોકે, લગભગ 17 વર્ષ પછી બંનેએ અલગ થવાનો નિર્ણય કર્યો.
–NEWS4
PK/DKP
